De kracht van dialoog: Samen werken aan herstel

Het voelt bijzonder en ook feestelijk samen. Bij afsluiting en zeker ook in de tussentijdse evaluaties samen met de cliënt, leren we vanuit hun ervaring wat belangrijk is in ieders eigen herstelproces. Welke krachten zijn helpend? Samen maken we beslissingen. “Evaluatie in dialoog”, noemen wij dat.  

Job vertelt ons dat het een beetje onwennig voelt om voortaan niet meer bij ons te komen. Hij heeft eens zitten tellen en kwam op wel 100 afspraken bij ons in de afgelopen anderhalf jaar. We staan even stil bij de grote inzet die Job heeft geleverd in zijn herstel.  “Het is ook nodig geweest”, aldus Job. Herstellen kost tijd. “Het zou helpen om andere jongeren dat aan het begin van hun traject ook mee te geven”, zegt hij. Job vertelt dat hij “diep zat” toen hij bij ons aanklopte. Nu kijkt hij terug en durft hij met vertrouwen te zeggen dat hij zijn depressie heeft overwonnen. “Het was een intens proces, met moeilijke momenten en diepe dalen, maar ook met groei en kracht”, aldus Job. Veel helpende krachten en specifiek daarin ook de behandeling met medicijnen, hebben een cruciale rol in zijn herstel gespeeld, denkt hij. 

Job herinnert zich dat hij in het begin met sterke weerstand zat tegen het gebruik van medicatie. Op een bepaald moment kwam hij op een punt, waarin er eigenlijk nog maar twee opties overbleven: vrijwillig instemmen met de start van medicatie of opgenomen worden zonder zijn medewerking. Job vertelt dat die keuze zwaar en confronterend was, maar tegelijkertijd ook een keerpunt, achteraf gezien. “Ik ben dankbaar dat ik op dat moment de ruimte heb gekregen om zélf te kiezen, hoe beperkt die keuze ook voelde. Het feit dat ik mocht meebeslissen heeft ervoor gezorgd dat ik het traject uiteindelijk heb kunnen aangaan en aanvaarden”, aldus Job. “Mijn behandelaar bleef geduldig, luisterde, gaf uitleg, liet ruimte voor mijn vragen en gevoelens, ook als die kritisch of terughoudend waren”. 

“Juist die houding maakte voor mij het verschil: ik voelde me serieus genomen, niet onder druk gezet”, vertelt Job. Job begon geleidelijk verbetering te voelen. Het werd weer mogelijk om kleine dingen te voelen, om de situatie met meer helderheid te bekijken, er kwam ruimte om stappen te zetten op weg naar herstel. Job uit zijn dankbaarheid naar ons en zijn intentie naar andere jongeren: “De combinatie van menselijke benadering en professionele expertise heeft mij geholpen het pad naar herstel te bewandelen in mijn eigen tempo en met mijn eigen keuzes”. “Ik hoop dat mijn ervaring kan bijdragen aan meer openheid over de rol van medicatie bij psychische klachten, en over het belang van het behouden van zeggenschap, eigen regie, zelfs wanneer de situatie uitzichtloos voor je lijkt”. 

Onze aanpak: het Dialoogmodel

Zuyderland GGZ stelt zich bezielde, passende zorg ten doel, dichtbij de cliënt. Een van de belangrijkste pijlers is daarbij patiëntgerichtheid, gedeelde besluitvorming en eigen regie. Een ambitie die ook past bij de huidige Hervormingsagenda Jeugd en de samenwerking met de keten. Daarom werken we ook al jaren vanuit het Dialoogmodel. In deze benadering draait het om gelijkwaardigheid tussen cliënt en hulpverlener. We maken samen keuzes, voeren open gesprekken en geven ruimte aan meerdere perspectieven: van de cliënt zelf, naasten én professionals.

De belangrijkste kenmerken van deze aanpak: gedeelde besluitvorming en autonomie, herstel- en ontwikkelingsgericht denken, gebruik van begrijpelijke, gedeelde taal, samenhang en maatwerk, visueel en beschrijvend werken en focus op krachten, niet op stoornissen.

Het model vraagt om een houding van nieuwsgierigheid, luisteren zonder oordeel en de bereidheid om de ander écht te ontmoeten in wat hij of zij nodig heeft. Dat vergt tijd, vertrouwen en soms ook het durven loslaten van vaste protocollen. Maar het levert veel op: duurzame verandering, eigenaarschap bij de cliënt en een sterkere samenwerking tussen professionals.

Samen verder bouwen aan passende zorg

Binnen Initiatief Jeugdhulp Zuid-Limburg is veel energie om samen te bouwen aan passende zorg. De zorgprofessionals zetten zich dagelijks met hart en ziel in, om elke dag vóór en mét cliënten voelbaar verschil te maken. Bij Zuyderland GGZ Kind & Adolescent merken we dat het Dialoogmodel goed werkt. Het sluit aan bij onze visie op herstel, eigen regie en nabijheid. Door ervaringen van onze cliënten te delen, zoals Job met ons doet,hopen we bij te dragen aan onderlinge inspiratie en het gesprek over wat goede zorg is – vanuit samenwerking, vertrouwen en de kracht van ieder mens.

Met bijzondere dank aan Job en alle cliënten, onze inspiratie en leermeesters.

Sandra Fornaro en Helen De Langen,
Kind & Jeugd psychiater en afdelingshoofd Kind & Adolescent Zuyderland GGZ