‘De kracht van IJZ zit in samen blijven bewegen.’
Jean-Paul Essers blikt terug op zes jaar voorzitterschap bij IJZ
Per 1 juli 2026 neemt Jean-Paul Essers afscheid van Mondriaan maar zet hij zijn rol als (onafhankelijk) voorzitter van de stuurgroep van Initiatief Jeugdhulp Zuid-Limburg (IJZ) voort. Een passend moment om terug te kijken op zes intensieve jaren waarin IJZ uitgroeide tot een stevig samenwerkingsverband binnen de jeugdhulp in Zuid-Limburg.
Met een heel fijn gevoel,
antwoordt Jean-Paul op de vraag hoe hij terugkijkt op zijn periode binnen IJZ. “Wat begon als een ambitie van een paar zorgbestuurders om de jeugdhulp in Zuid-Limburg te verbeteren, is uitgegroeid tot een samenwerkingsverband dat er écht toe doet.” Vanaf de start was duidelijk dat de uitdaging groot zou zijn. Er moest gebouwd worden aan een gezamenlijke visie, aan samenwerking tussen organisaties én aan een structuur die toekomstbestendig was. Tegelijkertijd liepen aanbestedingstrajecten door en moesten gemeenten, bestuurders en professionals elkaar weten te vinden. “Het was echt een rollercoaster,” vertelt Jean-Paul. “Visieontwikkeling, governance, aanbestedingen, alles moest passen en op tijd gereed zijn. Tegelijkertijd wilden we vasthouden aan waar het ons om ging: segmentoverstijgend werken, interdisciplinair samenwerken en altijd de jeugdige centraal stellen.”
Een familie van 27 organisaties
Waar Jean-Paul misschien nog wel het meest trots op is, is de manier waarop de samenwerking zich heeft ontwikkeld. “We zijn een grote familie geworden van 27 organisaties die allemaal hetzelfde doel hebben: kwetsbare kinderen helpen. Al die organisaties en medewerkers zijn intrinsiek gemotiveerd om het samen steeds beter te doen.” Volgens hem ligt juist daarin de kracht van IJZ. Binnen de jeugdhulp is samenwerking geen luxe, maar noodzaak. “Je hebt verschillende expertises nodig: specialistische GGZ, jeugdhulp, LVB, VG, wonen. Door samen te werken wordt op- en afschalen tussen verschillende vormen van hulp eenvoudiger. Een kind dat ambulante hulp krijgt, kan later in een crisissituatie terechtkomen of klinische zorg nodig hebben. Dan is het essentieel dat die vormen van hulp goed op elkaar aansluiten.” Die gezamenlijke aanpak kreeg de afgelopen jaren steeds meer vorm. Een belangrijk moment noemt Jean-Paul de erkenning vanuit gemeenten om mee te denken over segmentoverstijgend werken. “Dat voelde als een bevestiging van onze visie en transformatiedoelen.”
Balans tussen ambitie en haalbaarheid
De ontwikkeling van IJZ verliep niet zonder uitdagingen. Zowel extern als intern vroeg de samenwerking om voortdurende afstemming en vertrouwen. “Je moet respect hebben voor ieders belang,” zegt Jean-Paul. “Organisaties leveren een stukje autonomie in om samen sterker te worden. Dat vraagt communicatie, geduld en bereidheid om mee te bewegen.” Hij herinnert zich nog goed de gesprekken met gemeenten over segmentoverstijgend werken. “Onze visie was daar vanaf het begin op gebaseerd, maar juridisch bleek dat toen nog niet haalbaar. Zonder onze visie los te laten, zijn we toch meegegaan in de structuur die mogelijk was. Dat typeert voor mij ook IJZ: ambitie combineren met realisme.” Ook financieel zware tijden bij enkele aangesloten organisaties vroegen veel van het samenwerkingsverband. “Toen bleek juist de kracht van IJZ. Samen hebben we die crisis doorstaan en inmiddels is de continuïteit weer geborgd.”
“Elk kind verdient een stabiele omgeving”
Een belangrijke belofte binnen IJZ is dat elke jeugdige zo optimaal mogelijk thuis kan opgroeien. Voor Jean-Paul is dat veel meer dan een beleidsuitspraak. “Elk kind heeft recht op een stabiele, veilige en liefdevolle omgeving. Daarom kijken we niet alleen naar behandeling of zorg, maar naar het welzijn en de ontwikkeling van het kind binnen het gezin en netwerk.” Onder zijn voorzitterschap bleef die visie steeds richtinggevend. “We investeren bewust in hulp zo dicht mogelijk bij de leefomgeving van jeugdigen. Ook onze pilots zijn daarop gericht, bijvoorbeeld de integrale samenwerking met scholen en andere partners.”
Vertrouwen in de toekomst
Voor de komende jaren ziet Jean-Paul belangrijke uitdagingen voor de jeugdhulp. De toenemende complexiteit van hulpvragen, de noodzaak van integrale samenwerking en de veranderingen rondom gesloten jeugdzorg vragen volgens hem blijvende aandacht. Toch kijkt hij met vertrouwen naar de toekomst van IJZ. “We evalueren momenteel de samenwerking en dat is goed. De omgeving verandert en we staan voor nieuwe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Dat vraagt soms andere keuzes en nieuwe accenten. Maar één ding is voor mij helder: er is toekomst voor IJZ.” Volgens hem blijft juist de interdisciplinaire samenwerking essentieel. ''Het verder implementeren van onze visie, meer integratie met onderwijs, huisartsen en welzijnspartners , vraagt focus, doorpakken én geduld.''
Veranderen gaat niet lineair, maar schoksgewijs.
Dank aan professionals
Tot slot richt Jean-Paul zich nadrukkelijk tot alle professionals in de jeugdhulp. “Ik heb ongelooflijk veel respect voor jullie dagelijkse inzet. Het werk met jeugd en gezinnen is complex en emotioneel zwaar. Blijf vooral kijken naar wat kinderen en gezinnen nodig hebben. Jullie maken echt het verschil, ook al wordt dat niet altijd gezien door de buitenwereld.”
Met zijn prepensioen in zicht kijkt hij uit naar meer rust, reizen met zijn vrouw en tijd met zijn kleinkinderen. Maar de betrokkenheid bij de jeugdhulp in Zuid-Limburg blijft voelbaar aanwezig. “De kracht van IJZ zit in de betrokkenheid, creativiteit en vasthoudendheid van professionals die altijd het belang van het kind vooropstellen. Ik ben dankbaar dat ik daar de afgelopen jaren onderdeel van mocht zijn.”